Het Open Veld

Het Open Veld

Tom teelt groente en fruit op een stuk grond van 1,45 ha vlakbij Leuven. Zijn 320 CSA-deelnemers delen dankbaar in de oogst. De Landgenoten verzamelde voldoende middelen om de grond van Tom aan te kopen. Zo is hij er zeker van dat er ook na hem op zijn grond biologisch geboerd zal worden.

Wie: 
Tom
Waar: 
Heverlee
Wat: 
vele soorten groenten en fruit
Grootte: 
1,45 ha
Verkoop: 
CSA met zelfoogst

Tom groeide op in het Leuvense. Zijn beide grootvaders zag hij tuinieren en bij beide ging hij helpen. Als hij terugblikt, herinnert hij zich de magie van het zaaien en oogsten, de verwondering. Toch stonden zijn ouders niet te springen om hem in de landbouw te zien starten. Het onzekere inkomen van de boer maakte dat Tom een opleiding startte in een sociale richting. Voor zijn stages, zocht Tom telkens weer zorgboerderijen op. Zo bleef hij toch meewerken op boerderijen. Na zijn studies kon Tom enkele jaren een zeilschip restaureren samen met hulpvragers. Maar het buitenleven trok aan zijn mouw.

Een lange fietstocht doorheen Oost-Europa deed zijn oude liefde voor de landbouw weer opwellen. Hij zag mensen in Hongarije en Roemenië op het veld samenwerken, er was nog een landbouwcultuur. En dat was wat hij ook wou. "Ik weet niet precies wat mij aantrekt, ik ben gewoon gemaakt om te wroeten in de aarde samen met en voor anderen", lacht hij.
Terug in België volgde hij een beroepsopleiding biolandbouw bij het opleidingscentrum Landwijzer. Tijdens de laatste lessen bracht een studie-uitstap hem op Oosterwaarde, een CSA-bedrijf in Nederland. Dat financieringssysteem, waarbij burgers de risico's van het landbouwbedrijf helpen dragen, klopte voor hem helemaal. Geen oneerlijke handel, geen druk op de prijzen. Zo moest het zijn.

Een verdere zoektocht bracht hem bij het principe van de zelfoogst. Het ontslaat de boer van het transport van de oogst en de klanten beleven mee wat landbouw is. Deze vorm van educatie door ervaring was voor Tom een belangrijke extra.
Sinds 2006 is hij aan de slag. Eerst met een gehuurde kersenboomgaard. Dankzij de verkoop van de kersen op de markt, komt hij te weten dat het stuk landbouwgrond naast zijn boomgaard niet gebruikt wordt. Hij kan de 75 are aankopen en zijn eigen CSA-boerderij opstarten. We schrijven 2007. Aan de abdij van 't Park in Heverlee is Het Open Veld geboren.

Tom heeft dus aan den lijve ondervonden hoe moeilijk het is om een grond te vinden om te starten. Zijn bezorgdheid om de toekomst van zijn grond én om de moeilijke toegang tot grond voor andere boeren in spe, maakte dat hij zich engageerde om, samen met Landwijzer een biogrondfonds uit de grond te stampen. Het is mede dankzij hem dat de coöperatie De Landgenoten vandaag bestaat.

Tom levert verse groente en fruit aan 320 deelnemers en zijn land is sinds de start twee maal uitgebreid tot 1,45 ha.

Wanneer Tom van start gaat zijn 50 deelnemers bereid om hem te ondersteunen. Al gauw heeft hij een overschot aan groenten. Vandaag kan Tom verse groente en fruit leveren aan 320 deelnemers en is zijn land twee maal uitgebreid tot 1,45 ha. "Dankzij een flinke portie geluk kon ik mijn eerste stuk grond kopen, maar ik heb flink moeten knokken om te kunnen uitbreiden."
Hij teelt klassiekers als sla, bonen, pompoenen, prei, en selder. En ook heel bijzondere groenten als paarse boontjes, winterkers en mizuna. Als fruit kan hij aardbeien, gele frambozen en meloenen aanbieden.
Een keer per jaar evalueert Tom samen met zijn deelnemers de werking. Alle aspecten passeren de revue: de teelten, de boekhouding, de samenwerking... En drie keer per jaar organiseert hij een feest waar bijna de helft van zijn deelnemers present tekenen. Het brengt volk op de been, zo'n veld. Tom ziet er oude kennissen elkaar terugvinden en stroef geworden burenrelaties weer loslopen.

Dankzij het CSA-systeem kan Tom zijn droom waarmaken: een landbouwproductie realiseren die tegelijk ecologisch, smaakvol en toekomstgericht is. Tom maakt er een punt van om zo weinig mogelijk energie te gebruiken. Door zijn ligging vlakbij de stad kunnen de deelnemers te voet of met de fiets komen oogsten. Doordat klanten zelf komen oogsten, is alles kraakvers, supersmakelijk en is er geen koeling op het bedrijf nodig. Het CSA-systeem en de zelfoogst zorgen bovendien voor een sterke band met en tussen de klanten: het hele systeem draait op wederzijds vertrouwen.

Ook met de grond heeft Tom een sterke band. 8 jaar investeren in de bodem, dat levert op. Tom merkt hoe anders een recenter stuk grond is. Zelfs na drie jaar is dat perceel nog steeds moeilijk bewerkbaar. Bij droog weer is het hard als steen, bij regen plakt het zo dat hij er niet overheen kan rijden met de tractor. Zijn eerste stuk grond daarentegen, dat al acht jaar biologisch bewerkt wordt, is rijk aan humus en laat zich vlot bewerken.

Het is precies die investering in de bodem, dat stukje levenswerk dat Tom wil beschermen door het te verkopen aan De Landgenoten.

Een beslissing die op het eerste gezicht misschien vreemd lijkt, want voor vele boeren is grond een stuk pensioenopbouw voor later. Maar Tom ziet het anders: "Ik verkoop mijn grond om zeker te zijn dat deze grond na mij ook biologisch wordt bewerkt. Mijn bedrijf kan door de lage investeringskost later vlot overgenomen worden door een nieuwe bioboer. Zo geef ik een stuk levenswerk door." En hij is er zeker van dat zijn goede grond goed beheerd zal worden in de handen van een nieuwe generatie bioboeren.

Foto © Tim Vandewiele